Obuwie robocze - materiały i zastosowanie

Buty Robocze - materiały i zastosowanie

 

Obuwie ochronne i buty robocze produkowane są w szerokim asortymencie i najczęściej przeznaczone są do ochrony przed kilkoma rodzajami zagrożeń jednocześnie. Środki tej grupy mają chronić stopy i nogi przed uszkodzeniami mechanicznymi lub chemicznymi, przed oparzeniami czy szkodliwym działaniem ciepła, zimna bądź wilgoci. Jego parametry ochronne zależą głównie od materiałów użytych do ich produkcji, a także konstrukcji i ewentualnego wyposażenia w dodatkowe elementy (np. podnoski stalowe, wkładki stalowe, ochrony śródstopia, ochrony kostki).

 

PODZIAŁ OBUWIA

 

Polskie normy dzielą rodzaje obuwia ochronnego wg różnych kryteriów.

 

Ze względu na przeznaczenie wyróżnia się obuwie chroniące przed:

 

Obuwie chroniące przed czynnikami mechanicznymi


Do jednych z najczęściej powtarzających się urazów stóp należy przekłucie podeszwy (np. nadepnięcie na gwóźdź), przecięcie bądź otarcie.
Przed przekłuciem najskuteczniejszą ochroną jest cienka, odporna na korozję wkładka stalowa, wytrzymująca przekłucie o sile co najmniej 1100 N.
Przed przecięciem chronią buty o podwyższonej cholewie (np. trzewiki), posiadające podnoski, wkładki antyprzebiciowe oraz odpowiednie wierzchy (skóra, tworzywa sztuczne, guma). Cholewki obuwia chroniącego przed przecięciem pilarką łańcuchową muszą być wyższe niż 19,5 mm.


Przed urazami kostki chronią również buty o wysokiej cholewce. Skutki dużych obciążeń, potknięć lub upadków mogą być niwelowane dzięki absorpcji energii w części piętowej. Pochłanianie energii odbywa się dzięki odpowiedniej konstrukcji podeszwy oraz odpowiednim materiałom. System absorpcji energii zwiększa komfort użytkowania obuwia, zwłaszcza dla pracowników będących w ciągłym ruchu.


Przed spadającymi przedmiotami chronią podnoski stalowe lub z tworzywa sztucznego, których dobór zależy od stopnia zagrożenia uderzeniem. Podnoski powinny być izolowane od wierzchu obuwia przez odpowiedni materiał, np. piankę poliuretanową. Do ochrony śródstopia stosuje się np. nakładki ze stali bądź tworzywa sztucznego.


Niebezpieczeństwo dla pracowników stanowią również śliskie i nierówne powierzchnie. Ochrona przed poślizgiem polega na stosowaniu butów o dobrej przyczepności do podłoża, zarówno suchego, jak i zwilżonego wodą, olejami, smarami itp. Ważną rolę odgrywa odpowiednie urzeźbienie spodów, mające zwiększać siłę tarcia. Najczęściej stosowanym materiałem do produkcji podeszw wodo-, olejo- i smaroodpornych jest poliuretan oraz niektóre rodzaje kauczuków. Jako ochronę przed czynnikami mechanicznymi stosuje się także nagolenniki, nakolanniki, nastopniki itp., wykonane ze skóry, gumy bądź tworzyw sztucznych.

 

Obuwie chroniące przed czynnikami chemicznymi


Buty mające chronić przed chemikaliami mogą, ale nie muszą być z podnoskami. Najczęściej stosowane są w przemyśle chemicznym, włókienniczym, metalurgicznym itp., czyli wszędzie tam, gdzie nogi pracownika narażone są na kontakt z niebezpiecznymi chemikaliami. Obuwie skórzane wykonane jest z naturalnych skór o właściwościach olejo-, wodo- i kwasoodpornych, z podeszwą z gumy naturalnej, neoprenu, poliuretanu i in. Przy długotrwałym narażeniu na działanie chemikaliów zaleca się obuwie gumowe lub z PCW, neoprenu, winylu itp., charakteryzujące się szczelnością, odpornością na wodę i różne związki chemiczne, nienasiąkliwością i elastycznością.


Przed rozcieńczonymi kwasami i zasadami chronią buty z impregnowanych kwasoodpornie skór, natomiast przy kwasach stężonych stosuje się obuwie z PCW. Prace na podłożu zanieczyszczonym olejami i smarami wymagają obuwia na spodach olejoodpornych. Przed rozpryskami olejów chronią buty ze skóry impregnowanej olejoodpornie lub z gum czy PCW. Polichlorek winylu jest szeroko stosowany w produkcji obuwia chemoodpornego, gdyż odznacza się wysoką odpornością na działanie stężonych kwasów, tłuszczów, rozpuszczalników itp. Są to najczęściej buty wysokie, sięgające kolan, z bawełnianą wyściółką i o podeszwie antypoślizgowej.

Obuwie chroniące przed czynnikami biologicznymi
Obuwie chroniące przed mikroorganizmami stosowane jest głownie w służbie zdrowia i w przemyśle spożywczym. Jest wykonane najczęściej z białej gumy lub z tworzywa sztucznego o wysokiej cholewie. W zależności od rodzaju pracy może być wyposażone w podnoski oraz podeszwę wodo- i olejoodporną. Musi spełniać wymogi higieniczne, czyli nadawać się do codziennego mycia lub dezynfekcji.

 

Obuwie chroniące przed czynnikami termicznymi


Buty chroniące przed zimnem muszą gwarantować dobrą izolację przed niską temperaturą. Najczęściej główną ich funkcją jest ochrona przed urazami mechanicznymi. Stosowane są z reguły przez pracowników pracujących na otwartej przestrzeni oraz w chłodniach. Obuwie ocieplane wykonane jest ze skóry wewnątrz ocieplanej np. sztucznym futerkiem lub z gumy i filcu.


Niektóre prace wymagają stosowania obuwia chroniącego przed czynnikami gorącymi.


Buty dla hutników mają izolować nogi pracownika przed gorącym podłożem, iskrami oraz odpryskami metali. Muszą wykazywać właściwości trudnopalne i żaroodporne, jednocześnie - ze względu na uciążliwość wykonywanej pracy - powinny zapewniać komfort użytkowania. Obuwie dla hutników produkowane jest zwykle ze skóry garbowanej solami chromu, podeszwy wykonane są z kauczuku neoprenowego. Muszą posiadać podnoski, podwyższoną cholewkę oraz system szybkiego zdejmowania (w wypadku przedostania się gorącego odprysku do wnętrza).


Należy zaznaczyć, że butów żaroodpornych nie należy stosować w środowisku wilgotnym, narażonym na działanie olejów i smarów, gdyż skóry trudnopalne nie wykazują właściwości wodo- i olejoodpornych. Podobne właściwości, wyłączając podeszwę żaroodporną, posiadają buty dla spawaczy, narażonych na odpryski gorących metali. Dodatkowym elementem ochronnym jest podeszwa olejoodporna. Specjalną grupę obuwia stanowią buty dla straży pożarnej, wykonane ze skór licowych, gumy wulkanizowanej lub tworzyw sztucznych. Obuwie dla strażaków charakteryzuje się wodo- i żaroodpornością, posiada stalowe podnoski i wkładki antyprzebiciowe, jest elektrostatyczne. Podeszwa odporna jest na kontakt z podłożem o temperaturze 250°C.

 

Obuwie chroniące przed prądem elektrycznym


Buty elektroizolacyjne przeznaczone są do prac przy urządzeniach elektrycznych o napięciu pow. 250 V jako dodatkowy sprzęt ochrony osobistej, wymagający dla skutecznej ochrony przed prądem sprzętu zasadniczego. Wykonane są z kauczuku naturalnego lub ze specjalnych tworzyw sztucznych. Występują najczęściej w formie kaloszy lub półbutów. Obuwie elektroizolacyjne musi być poddawane okresowym badaniom wytrzymałości elektrycznej co 6 miesięcy. Nie należy ich używać przy kontakcie z olejami, smarami, benzyną, kwasami.

 

Obuwie chroniące przed czynnikami atmosferycznymi


Obuwie chroniące przed wysoką lub niską temperaturą powietrza, opadami i wilgocią stosowane jest przede wszystkim przez pracowników wykonujących swoje obowiązki na otwartej przestrzeni. Muszą odznaczać się dobrą izolacją od zimna lub ciepła, przy jednoczesnym przepuszczaniu pary wodnej. W zależności od rodzaju i miejsca pracy można używać buty z bocznymi otworami, poprawiającymi wentylację. Do prac w środowisku wodnym przeznaczone są buty gumowe do kolan lub bioder. Mogą być wyposażone w podnoski, wkładki stalowe lub podeszwę antypoślizgową.

 

Obuwie przeznaczone do prac w środowisku zagrożonym wybuchem


Podczas prac w środowisku, gdzie istnieje ryzyko wybuchu (gazownie, lakiernie, przemysł chemiczny i petrochemiczny, produkcja materiałów wybuchowych itp.), należy używać butów szybko odprowadzających ładunki do podłoża oraz obuwia antyelektrostatycznego.
Obuwie prądoprzewodzące nie może być stosowane w zagrożeniu porażenia prądem, czyli przy urządzeniach elektrycznych pod napięciem. Wierzchy butów wykonane są ze skóry; przy podeszwie umieszczony jest przewód z gumy prądoprzewodzącej, wchodzący do wnętrza obuwia i stykający się z piętą użytkownika, co gwarantuje odprowadzanie ładunków elektrostatycznych do podłoża.


Buty antyelektrostatyczne stosuje się podczas prac, gdzie trzeba zmniejszyć możliwość naładowania elektrostatycznego, by uniknąć zapalenia substancji łatwopalnych, gazów, oparów, spowodowanego iskrą. Obuwie antyelektrostatyczne nadaje się do prac przy urządzeniach elektrycznych pod napięciem do 220 V.

 

Ze względu na konstrukcję wyróżnia się następujące typy obuwia:


- Półbuty Robocze
- Trzewiki Robocze
- Buty do kolan
- Buty z przedłużoną cholewką


Kolejnym kryterium podziału jest stopień zagrożeń, przed którymi obuwie chroni.


Stosując to kryterium obuwie można podzielić na trzy rodzaje:

 

1. Obuwie bezpieczne - mające cechy ochronne, z ochronami palców (podnoski), których wytrzymałość badana jest przy uderzeniu z energią 200 J.
2. Obuwie ochronne - do użytku w pracy, chroniące palce, których wytrzymałość badana jest przy użyciu energii 100 J.
3. Obuwie zawodowe -przeznaczone do codziennego użytkowania, chroniące przed urazami, które mogą wystąpić w miejscach pracy.

 

Podnosek stalowy i Podnosek Kompozytowy

 

Rozróżnia się dwie klasy takich podnosków: chroniące przed uderzeniem z energią 200 J i naciskiem 15 kN (podnoski bezpieczne) oraz chroniące przed uderzeniem z energią 100 J i naciskiem 10 kN (podnoski ochronne) [1,2]. Przy doborze obuwia należy brać pod uwagę stopień narażenia na ewentualne uderzenie, tj. masę przedmiotu, który może upaść na stopę. Ochrony palców stopy w obuwiu o wierzchach skórzanych muszą być izolowane przez umieszczenie, pomiędzy podszewką przyszwy a podnoskiem, materiału przykrywającego podnosek, np. pianki poliuretanowej lub lateksowej. Podnoski muszą spełniać określone wymagania, ujęte w odpowiednich normach tj. podnoski stalowe muszą być odporne na korozję, natomiast podnoski z tworzyw sztucznych powinny zachowywać wymaganą odporność na uderzenie po 4 h działania podwyższonej (60oC) i obniżonej temperatury (-20oC) a także po 24 h działania substancji chemicznych: kwasu siarkowego o stężeniu 1 mol/l, wodorotlenku sodu o stężeniu 1 mol/l i 2,2,4-trimetylopentanu [1,2].

 

W celu pełnego zabezpieczenia przed urazami mechanicznymi spowodowanymi głównie uderzeniem spadającymi przedmiotami, oprócz podnosków stosuje się w obuwiu element konstrukcyjny, zabezpieczający górną część śródstopia przed zmiażdżeniem lub stłuczeniem, dostosowany do zamocowania w trwały sposób na zewnątrz cholewki lub wewnątrz obuwia. Ochrona śródstopia powinna być tak skonstruowana, aby nie utrudniać normalnych ruchów stopy. Element ten powinien być wykonany z odpowiedniego materiału (ze stali lub tworzywa sztucznego) i powinien mieć odpowiedni kształt, tak aby powstająca wskutek uderzenia siła została rozłożona na spód obuwia, podnoski i możliwie dużą powierzchnię stopy. Zgodnie z wymaganiami norm powinien on chronić śródstopie przed uderzeniem z energią 100 J [1,2]. Za przykład obuwia zabezpieczającego przed urazami spowodowanymi spadającymi lub staczającymi się przedmiotami może służyć trzewik wyposażony w stalowy podnosek i element chroniący śródstopie. Trzewiki tego typu mogą być stosowane przez pracowników transportu w przedsiębiorstwach spedycji krajowej, przy transporcie płyt szklanych, blach, przedmiotów o ostrych krawędziach, butli gazowych oraz wszędzie tam, gdzie śródstopie jest narażone na uderzenie, np.: w budownictwie, górnictwie, leśnictwie.

 

W trzewikach i obuwiu o dłuższej cholewce montuje się często ochraniacze kostki, złożone z jednej lub kilku warstw materiałów zdolnych do amortyzacji uderzeń, np. pianki z poliuretanu lub lateksu. Obuwie z zapewnioną ochroną kostki jest przydatne w górnictwie, budownictwie, podczas prac w narażeniu na uderzenie kamieniem itp. W oznakowaniu obuwia ochronę kostki oznacza się symbolem AN [1,2].

 

Rodzaje skór


Skóra syntetyczna (sztuczna eco-skóra, imitacja skóry nie mająca nic wspólnego ze skórą naturalną)

Skóra naturalna ( pozyskiwane ze zwierząt, garbowania i wykończona w celu zwiększenia trwałości i walorów estetycznych)

 

Jak odróżnić skórę naturalną od skóry syntetycznej?


Skóra powinna być gładka od spodu posiada przyjemną w dotyku charakterystyczną "włoskowatą" strukturę.

Skóra posiada charakterystyczny zapach (mniej lub bardziej wyczuwalny w zależności od sposobu garbowania i wykończenia)

Skóra jest przyjemna i miękka w dotyku delikatna i elastyczna

 

Buffalo (ang. - byk) - w obuwnictwie to potoczna nazwa niewykończonej powłoką garbarską, chłonnej skóry bydlęcej garbowanej roślinnie (z użyciem garbników pochodzenia roślinnego). Skóry te zyskują w procesie garbowania charakterystyczny piękny ciepły koloryt od bardzo jasnych beży po ciemne brązy.

 

Zachowują znakomite właściwości paro przepuszczalności, wysoką elastyczność, a stopa odczuwa w nich wyjątkowy komfort nawet po całym dniu w bucie. Aby zabezpieczyć i wykończyć delikatne, otwarte lico tych skór - w procesie produkcji obuwia stosuje się chemiczne środki wykańczalnicze, nadające obuwiu połysk, nasycenie barwy, ewentualne efekty “starzenia” lub “przypalenia” i pewną odporność na działanie czynników atmosferycznych. Jednak skóra nie nabiera w tym procesie właściwości skór wodoodpornych, a jej naturalne pochodzenie i właściwości zdradza wyjątkowa delikatność w reakcjach na wodę, brud czy agresywne środki konserwujące.

 

Dlatego obuwie wykonane ze skóry “buffalo” wymaga wyjątkowej pielęgnacji. Kremy Natural – to łagodne preparaty, które zostają niemal całkowicie wchłonięte przez skórę, pozostawiając na jej powierzchni wyłącznie cienką warstwę wosków. To one po wypolerowaniu nadają obuwiu łagodny połysk i zabezpieczenie przed zbyt głęboką ingerencją wody.

 

Należy jednak pamiętać, aby zawsze przed nałożeniem środków konserwujących usunąć osad z kurzu, brud i wcześniej nałożone środki. Zapobiegnie to ciemnieniu kolorów i powstawaniu zbyt grubej warstwy wosków.

 

Zamsz (z niem. Sämisch) – wyprawiona skóra zwierzęca nie posiadająca części licowej, miękka, ciągliwa, chłonna, o krótkim włóknie koloru naturalnego, żółtokremowego lub sztucznie barwiona.

 

Skóra może pochodzić m.in. z takich zwierząt jak: sarny, łosie, jelenie, owce, renifery lub kozy. Garbowanie zamszu odbywa się metodą tłuszczową. Najczęściej stosuje się go do wyrobu rękawiczek, bandaży, ścierek do szkła optycznego, obuwia lub wierzchniej odzieży.

 

Wytwarza się także zamsz sztuczny, który jest tworzywem skóropodobnym, przypominającym naturalny zamsz. Zamszem nazywana jest również tkanina bawełniana krótko strzyżona, przypominająca zamsz naturalny, a wykorzystywana jako materiał na ubrania sportowe.

 

Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z Polityką dotyczącą cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce.
Zamknij
pixel